Czym jest klasa ochronności i stopień IP?
Na urządzeniach elektrycznych możemy znaleźć specjalne oznaczenia, które dotyczą ich klasy ochronności oraz stopnia ochrony IP. Są to znaczące informacje, dające nam rozeznanie, jak uniknąć porażenia prądem i jaki poziom ochrony reprezentuje obudowa urządzenia.
Co to jest klasa ochronności?
Klasa ochronności służy do określenia środków, które trzeba zastosować by zapewnić sobie ochronę przed porażeniem. Istnieją 4 klasy ochronności: zerowa, pierwsza, druga i trzecia. Należy pamiętać, że klasy ochronności reprezentowane są przez symbole:
Jeśli na urządzeniu nie znajdziemy żadnego z nich, możemy mieć pewność że mamy do czynienia z klasą zerową, która nie posiada swojego symbolu.
Co dokładnie oznaczają powyższe symbole klasy ochronności?
Klasa 0 – wspomniana wyżej jako nie posiadająca własnego symbolu, zapewnia ochronę przed bezpośrednim kontaktem dotykowym, dzięki zastosowaniu podstawowej izolacji. Zniesione są tu także wymagania dla ochrony dodatkowej na przykład w momencie uszkodzenia urządzenia. Zerowa klasa ochronności dotyczy najczęściej urządzeń pracujących w różnego rodzaju instalacjach, gdzie ochronę przy uszkodzeniach pełni odizolowanie od środowiska bądź separacja, która obejmuje konkretnie dane urządzenie.
Klasa I – oznacza podstawową ochronę przed kontaktem bezpośrednim. Urządzenia o klasie ochronności I są wyposażone w zacisk do łączenia ich z przewodem ochronnym. Zabieg ten służy dodatkowej ochronie podczas uszkodzenia urządzenia, która polega na automatycznym odcięciu zasilania. Warto pamiętać, że zaciski połączenia ochronnego oznaczane są symbolem 5019 wg IEC 60417-2 bądź literami PE. Najczęstszym urządzeniem o klasie ochronności I, posiadającym zacisk ochronny jest kuchenka, pralka, zmywarka, różnego rodzaju silniki czy lampy.
Klasa II – tutaj znów mamy do czynienia z izolacją podstawową oraz dodatkową w przypadku uszkodzenia urządzenia. Ponadto stosuje się w klasie ochronności II także izolację wzmocnioną, jednak nie ma tu już zacisku ochronnego. Klasa II dotyczy to takich urządzeń jak: suszarki do włosów, golarki, młynki do kawy czy różnego rodzaju elektronarzędzia.
Klasa III -stosowana jest w przypadku urządzeń, gdzie mamy do czynienia z bardzo niskim napięciem znamionowym (prąd przemienny 50V oraz prąd stały 120V). Istnieje tu jedynie ochrona podstawowa, a tyczy się urządzeń w układzie SELV lub PELV. Klasa ochronności III dotyczy między innymi zabawek, lamp łazienkowych oraz niektórych ręcznych elektronarzędzi.
Stopień ochrony IP
Stopień ochrony, którą reprezentuje obudowa danego urządzenia, jest oznaczany symbolem IP. Cyfry i litery, które następują po tym symbolu oznaczają typ ochrony. Różne stopnie ochrony IP oznaczają różne warunki środowiskowe dla pracy urządzenia. Obudowy urządzeń wykonuje się w taki sposób, by określony stopień ochrony nie zmieniał się podczas eksploatacji urządzenia- od początku do końca.
Istnieją także litery dodatkowe oraz uzupełniające (występują fakultatywnie), pojawiające się po numerycznym zapisie. Litera dodatkowa dopełnia informacje dotyczące zakresu ochrony przed niebezpiecznymi częściami urządzenia, natomiast litera uzupełniająca mówi nam o dodatkowych informacjach związanych z typem urządzenia i jego klasą odporności na warunki zewnętrzne.Pierwsza liczba charakterystyczna stopnia ochrony IP odzwierciedla poziom ochrony przed ciałami stałymi i przed dotykiem urządzenia znajdującego się w obudowie. Druga liczba charakterystyczna stopnia ochrony IP to ochrona urządzeń elektrycznych przed wnikaniem do nich wody. Jeśli spotkamy się z oznaczeniem „X” zamiast liczby, oznacza to, że odporność na wodę nie została określona.
Litery dodatkowe:
A – oznacza ochronę przed dotknięciem urządzenia wierzchem dłoni, istnieje konieczność zastosowania odpowiednich odstępów do części niebezpiecznych urządzenia przy użyciu próbnika dostępu w o średnicy 50mm do każdego z otworów w obudowie.
B – oznacza ochronę przed dostępem palcem probierczym; należy zastosować właściwe odstępy przy stosowaniu próbnika dostępu w postaci palca probierczego mającego średnicę 12,5mm i długość 80mm.
C – oznacza ochronę przed dostępem przy pomocy narzędzia; należy zastosować właściwe odstępy do części niebezpiecznych podczas wciskania próbnika dostępu- pręta o średnicy 2,5mm i długości 100mm.
D – oznacza ochronę przed dostępem drutem; trzeba zastosować właściwe odstępy do części niebezpiecznych przy wciskaniu próbnika dostępu w postaci drutu o średnicy 1mm i długości 100 mm.
Litery uzupełniające:
H – aparaty wysokiego napięcia
M – ochrona przed wnikaniem wody, gdy części ruchome urządzenia (na przykład wirnik) są w ruchu
S – ochrona przed wnikaniem wody, gdy części ruchome urządzenia nie pozostają w ruchu
W – urządzenie jest dostosowane do określonych warunków zewnętrznych, gdy zastosujemy dodatkowe środki ochrony
Przykłady klasyfikacji szczelności IP
IP20 – oprawy, które mogą być stosowane w pomieszczeniach
IP21, IP22 – oprawy, które posiadają zabezpieczenie przed skraplaniem się wody i kroplami
IP23 – oprawy które mogą być stosowane wewnątrz pomieszczeń bez ogrzewania oraz na zewnątrz
IP43, IP44 – oprawy służące do oświetlenia terenów otwartych
IP50 – oprawy, które można stosować w środowisku o średnim zapyleniu
IP54 – oprawy bryzgoszczelne
IP60 – oprawy całkowicie zabezpieczone przed gromadzeniem się pyłu
IP65, IP66 – oprawy wykazujące odporność na strumień wody pod ciśnieniem
IP67, IP68 – oprawy, które można zanurzać w wodzie